Pracownia Ultrasonografii

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA USG

Ultrasonografia jamy brzusznej:

Ultrasonografię jamy brzusznej należy wykonywać na czczo. Można badać chorych nie spełniających tego warunku jednak uwidocznienie narządów nadbrzusza jest trudniejsze a niekiedy niemożliwe, gdyż połknięte w czasie posiłku powietrze stanowi istotną przeszkodę dla ultradźwięków. Po posiłku następuje obkurczenie pęcherzyka żółciowego, dlatego też jego ocena może być trudna. Podobne jest działanie dymu tytoniowego, dlatego obowiązuje zakaz palenia tytoniu przed badaniem.

Warunkiem obrazowania ultrasonograficznego przez powłoki brzuszne narządów małej miednicy jest wypełnienie pęcherza moczowego. Pęcherz moczowy wypełniony moczem lub innym płynem podanym metodą cewnikowania wypycha pętle jelitowe z małej miednicy i stanowi swoiste „okno ultrasonograficzne umożliwiające obserwację narządów rodnych kobiety gruczołu krokowego mężczyzny oraz pęcherza moczowego.

W przypadku badania w godzinach rannych nie należy spożywać śniadania, a jedynie na 2 godziny przed terminem badania wypić 2-3 szklanki niegazowanej wody (i nie oddawać moczu) by w momencie badania mieć uczucie parcia na mocz. W przypadku popołudniowego terminu badania dopuszczalne jest lekkostrawne beztłuszczowe śniadanie i również jak uprzednio wypełnienie pęcherza moczowego. 

Ultrasonografia pozostałych narządów:

Badanie tkanek miękkich (wszystkie tkanki poza tkanką kostną) ośrodkowego układu nerwowego u dziecka, stawów, mięśni, sutka, narządów szyi, płuc, oczodołu i śródpiersia nie wymaga specjalnego przygotowania.

OPIS BADANIA

Przezskórną ultrasonografię jamy brzusznej wykonuje się najczęściej w pozycji leżącej chorego na plecach, na obu bokach, a niekiedy także na brzuchu. Część badania może odbyć się w pozycji stojącej chorego, np. celem oceny nadmiernej ruchomości narządów. Niekiedy stosuje się specjalne wałki, na które kładzie się badanego. Po odsłonięciu jamy brzusznej lekarz pokrywa skórę tłuszczem mineralnym lub specjalnym żelem w celu uzyskania pełnego kontaktu głowicy aparatu ze skórą i wyeliminowania pęcherzyków powietrza. Substancje te są obojętne dla skóry i są łatwo usuwalne za pomocą ciepłej wody z mydłem.

Najczęściej narządy nadbrzusza dostrzegalne są lepiej w momencie głębokiego wdechu, dlatego badający nakazuje wykonanie głębokiego wdechu z zatrzymaniem możliwie jak najdłużej powietrza w płucach. Sytuacja ta powtarza się wielokrotnie. W tym czasie lekarz przesuwa sondę nad poszczególnymi narządami jamy brzusznej. Niekiedy, celem lepszego obrazowania trzustki, wypełnia się żołądek płynem, tworząc swoiste „okno ultrasonograficzne

Badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej dzieci wyjątkowo wymaga podawania środków uspokajających. Najkorzystniej przeprowadzić je w obecności matki po wyjaśnieniu, że badanie jest niebolesne. Niekiedy zdobywa się zaufanie dziecka, gdy ono samo obserwuje badanie poprzedniego pacjenta. U niemowląt matka odwraca uwagę dziecka. Badania stawów biodrowych przeprowadza się w specjalnych przystawkach hamakowych po ułożeniu dziecka z odsłoniętymi biodrami na prawym i lewym boku. Badanie ultrasonograficzne narządów szyi wykonuje się w pozycji leżącej chorego na plecach, z odgięciem głowy do tyłu (niekiedy ułatwia to wałek położony pod plecy). Przed badaniem należy zdjąć wszelkie ozdoby założone na szyję. Badanie z założeniem sondy do przełyku czy żołądka przeprowadza się po uprzednim znieczuleniu gardła, zwykle środkiem znieczulającym. Wynik badania przekazywany jest w formie opisu, niekiedy z dołączonymi wydrukami obrazów ultrasonograficznych.

CZAS

Badanie trwa kilkanaście minut.

INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE

Badającemu należy przedstawić skierowanie na badanie ultrasonograficzne oraz ewentualnie wyniki wcześniej wykonanych badań dodatkowych (radiologicznych, gastroskopowych, laboratoryjnych, itp.).

JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?

Nie ma specjalnych zaleceń.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU

Brak powikłań. W praktyce klinicznej badania ultrasonograficzne wykonywane są na świecie od roku 1957. Nie zaobserwowano dotąd wyraźnie udokumentowanych naukowo powikłań.

Stosowany w diagnostyce ultrasonograficznej (w odróżnieniu od terapii) czas trwania impulsu akustycznego nie wywołuje zjawiska rezonansu w organellach komórkowych, również „moc” fali akustycznej przenosząca energię rzędu miliwatów nie wywołuje zmian na poziomie submolekularnym. Zakładając jednak, że nie poznano dotąd wszystkich efektów biologicznych oddziaływania fal akustycznych na żywą tkankę, należy stosować zasadę mówiącą, iż badanie ultrasonograficzne przeciwwskazane jest w tych przypadkach, gdzie nie ma wskazań do jego wykonania. Zasada ta szczególnie powinna dotyczyć kobiet we wczesnej ciąży.

Rodzaje wykonywanych badań – przygotowanie i przebieg:

USG JAMY BRZUSZNEJ 

Przygotowanie: 

W dniu poprzedzającym badanie:  

• dieta lekkostrawna – wykluczenie produktów wzdymających (np. fasola, groch, tłuste mięsa, sosy, kapusta, alkohol, napoje gazowane oraz wszystkie inne produkty, które powodują wzdęcia u danego pacjenta)
• leki eliminujące wzdęcia, np. Espumisan lub Esputicon, zgodnie z dołączoną do opakowania ulotką, również w dniu badania 

W dniu badania: 

• na czczo oraz bez napojów innych niż woda niegazowana
• nie należy żuć gumy i palić papierosów (pobudzają perystaltykę)
• wskazane jest wypić WODĘ przed badaniem – 2-3 szklanki i powstrzymać się od oddania moczu na ok. 1h przed badaniem
• leki stosowane codziennie należy przyjąć normalnie
• usunąć z zakresu jamy brzusznej ciała obce – kolczyki, ozdoby itp.
• wskazane ubranie łatwej do rozpięcia lub ściągnięcia odzieży
• należy posiadać ze sobą skierowanie 
• Jeśli pacjent posiada poprzednie badania obrazowe jamy brzusznej, powinien zabrać je ze sobą i okazać do wglądu. 
• Należy poinformować lekarza o przebytych operacjach w zakresie jamy brzusznej i miednicy. 

Niezastosowanie się do zaleceń oraz nieodpowiednie przygotowanie do USG jamy brzusznej może skutkować niemożliwością przeprowadzenia badania ultrasonograficznego. 

Opis badania:

Badanie USG odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na leżance i odsłania brzuch oraz podbrzusze. Lekarz nakłada na skórę żel, który ułatwia wnikanie fal ultradźwiękowych w głąb tkanek oraz przesuwanie głowicy. Następnie lekarz przykłada do skóry emitującą ultradźwięki głowicę – obrazy są od razu widoczne na monitorze, a lekarz może prowadzić obserwację w czasie rzeczywistym. Pacjent może zostać poproszony o zmianę pozycji ciała lub wstrzymanie oddechu. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Pacjent otrzymuje wynik bezpośrednio po zakończeniu badania. Czas trwania badania ok. 15 minut 

Przeciwwskazanie do badania: 

przerwanie ciągłości powłok skórnych w badanym obszarze – świeże rany lub oparzenia, sączące lub zakaźne zmiany skórne itp. 

USG TARCZYCY, ŚLINIANEK I SZYI

Przygotowanie: 

• należy posiadać ze sobą skierowanie
• nie jest wymagane powstrzymanie się od jedzenia i picia -konieczne jest usunięcie biżuterii z szyi i okolicy
• w dniu badania należy wybrać ubranie z luźnym, większym dekoltem lub łatwe do ściągnięcia na czas badania, warto unikać kołnierzyków i guzików
• należy poinformować lekarza o przebytych operacjach w rejonie szyi i chorobach badanych narządów 
• Jeśli pacjent posiada poprzednie badania obrazowe badanych okolic powinien zabrać je ze sobą i okazać do wglądu.

Opis badania: 

Badanie USG odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na leżance, odsłania szyję i jej okolicę. Lekarz nakłada na skórę żel, który ułatwia wnikanie fal ultradźwiękowych w głąb tkanek oraz przesuwanie głowicy. Następnie lekarz przykłada do skóry emitującą ultradźwięki głowicę – obrazy są od razu widoczne na monitorze, a lekarz może prowadzić obserwację w czasie rzeczywistym. Pacjent może zostać poproszony o ustawienie głowy korzystne dla uzyskania pożądanych obrazów. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Pacjent otrzymuje wynik bezpośrednio po zakończeniu badania. Czas trwania ok.15-20 minut 

Przeciwwskazanie do badania: 

• przerwanie ciągłości powłok skórnych w badanym obszarze
• świeże rany lub oparzenia, sączące lub zakaźne zmiany skórne itp. 

USG PIERSI 

Przygotowanie: 

• należy posiadać ze sobą skierowanie
• optymalnie należy zgłosić się na badanie między 5. a 10. dniem cyklu
• jeśli istnieją poprzednie badania obrazowe konieczne jest okazanie ich do wglądu: USG, mammograficznych i innych badań obrazowych piersi
• należy usunąć biżuterię z okolicy szyi i piersi
• komfort badania zapewni pacjentowi ubranie dwuczęściowe, umożliwiające odsłonięcie tylko górnej połowy ciała
• nie jest wymagane powstrzymanie się od jedzenia i picia
• należy poinformować lekarza o ewentualnych chorobach i operacjach w badanym rejonie Jeśli pacjentka posiada poprzednie badania obrazowe piersi, powinna zabrać je ze sobą i okazać do wglądu. 
• W przypadku kobiet po 40 roku życia USG jest badaniem uzupełniającym wynik mammografii. Wskazane jest wykonanie badań w tej kolejności i okazanie wyniku badania MMG lekarzowi wykonującemu badanie USG 

Opis badania: 

Badanie USG odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na leżance i odsłania górną połowę ciała – piersi oraz dekolt. Lekarz nakłada na skórę żel, który ułatwia wnikanie fal ultradźwiękowych w głąb tkanek oraz przesuwanie głowicy. Następnie lekarz przykłada do skóry emitującą ultradźwięki głowicę – obrazy są od razu widoczne na monitorze, a lekarz może prowadzić obserwację w czasie rzeczywistym. Badanie poza gruczołem sutkowym obejmuje zakresem również doły pachowe, okolicę przymostkową oraz okolice obojczyków. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Pacjent otrzymuje wynik bezpośrednio po zakończeniu badania. Czas trwania: ok. 30minut Przeciwwskazanie do badania: przerwanie ciągłości powłok skórnych w badanym obszarze – świeże rany lub oparzenia, sączące lub zakaźne zmiany skórne itp. 

USG MOSZNY

Przygotowanie: 

• zachowanie higieny osobistej
• należy umyć okolice intymne przed badaniem
• w przypadku badań poprzednich konieczne jest okazanie ich lekarzowi do wglądu przed badaniem 
• nie jest wymagana dieta, nie ma konieczności przyjmowania płynów 

Opis badania: 

Przed badaniem należy poinformować lekarza o urazach, chorobach i przebytych zabiegach w zakresie badanej okolicy. Badanie USG odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na leżance i odsłania okolicę krocza. Lekarz nakłada na skórę żel, który ułatwia wnikanie fal ultradźwiękowych w głąb tkanek oraz przesuwanie głowicy. Następnie lekarz przykłada do skóry emitującą ultradźwięki głowicę – obrazy są od razu widoczne na monitorze, a lekarz może prowadzić obserwację w czasie rzeczywistym. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Pacjent otrzymuje wynik bezpośrednio po zakończeniu badania. Czas trwania: ok. 15 minut 

Przeciwwskazanie do badania: 

Przerwanie ciągłości powłok skórnych w badanym obszarze – świeże rany lub oparzenia, sączące lub zakaźne zmiany skórne itp.

USG WĘZŁÓW CHŁONNYCH I TKANEK MIĘKKICH 

Przygotowanie: 

• należy posiadać ze sobą skierowanie 
• należy wybrać odzież, która umożliwi łatwe i całkowite odsłonięcie badanego miejsca do badania
• nie jest wymagane powstrzymanie się od jedzenia i picia 

Opis badania: 

Przed badaniem należy poinformować lekarza o urazach, chorobach i przebytych zabiegach w zakresie badanej okolicy. Badanie USG odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na leżance i odsłania badany obszar ciała. Lekarz nakłada na skórę żel, który ułatwia wnikanie fal ultradźwiękowych w głąb tkanek oraz przesuwanie głowicy. Następnie lekarz przykłada do skóry emitującą ultradźwięki głowicę – obrazy są od razu widoczne na monitorze, a lekarz może prowadzić obserwację w czasie rzeczywistym. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Pacjent otrzymuje wynik bezpośrednio po zakończeniu badania. Czas trwania: ok. 15 minut.

Przeciwwskazanie do badania: 

Przerwanie ciągłości powłok skórnych w badanym obszarze – świeże rany lub oparzenia, sączące lub zakaźne zmiany skórne itp. 

USG DOPPLER TĘTNIC SZYJNYCH I KRĘGOWYCH 

Przygotowanie: 

• U mężczyzn przed badaniem wskazane jest zgolenie brody (zarost poniżej linii żuchwy).

Przed badaniem: 

• należy zdjąć biżuterię zawieszoną na szyi
• należy przygotować i dostarczyć lekarzowi skierowanie na badanie zalecane jest przedstawienie lekarzowi poprzednich wyników badań 

Opis badania: 

Na wstępie lekarz zapoznaje się z dostarczoną dokumentacją medyczną lub przeprowadza z badanym krótki wywiad na temat zgłaszanych przezeń dolegliwości lub innych wskazań do badania. Następnie pacjent odsłania szyję i kładzie się na leżance w pozycji na wznak, z rękami ułożonymi wzdłuż tułowia. Niekiedy poproszony może zostać także o odchylenie głowy w tył lub w bok aby poddawany badaniu obszar był lepiej widoczny. Badanie jest bezbolesne, może być powtarzane wielokrotnie. Czas trwania: od 10 do 30 minut.

Cel badania: 

Badanie wykonuje się w celu oceny obecności zwężeń tętnic. Za zwężenia tętnic szyjnych z reguły odpowiada obecność blaszki miażdżycowej. Wczesne wykrycie zmian miażdżycowych i wprowadzenie odpowiedniego leczenia i udrażniania tętnic zmniejsza ryzyko udaru mózgu. 

Przeciwwskazania: 

Świeże rany lub oparzenia w badanym obszarze. 

USG DOPPLER TĘTNIC lub ŻYŁ KOŃCZYNY DOLNEJ 

Przygotowanie:

Badania obejmuje naczynia położone w podburzuszu i dlatego przygotowanie jest podobne jak do USG jamy brzusznej:

• około 6 godzin przed planowanym badaniem nie należy palić papierosów ani przyjmować żadnych posiłków i płynów w dniu poprzedzającym i w dniu badania leki eliminujące wzdęcia, np. Espumisan lub Esputicon, zgodnie z dołączoną do opakowania ulotką dieta lekkostrawna
• wykluczenie produktów wzdymających (np. fasola, groch, tłuste mięsa, sosy, kapusta, alkohol, napoje gazowane oraz wszystkie inne produkty, które powodują wzdęcia u danego pacjenta) 

Przed badaniem:

• należy okazać skierowanie
• zdjąć biżuterię z badanych okolic 
• zalecane jest przedstawienie lekarzowi poprzednich wyników badań 

Opis badania: 

Na wstępie lekarz zapoznaje się z dostarczoną dokumentacją medyczną lub przeprowadza z badanym krótki wywiad na temat zgłaszanych przezeń dolegliwości lub innych wskazań do badania. Następnie pacjent odsłania brzuch oraz badaną kończynę dolną, kładzie się na leżance w pozycji na wznak, z rękami ułożonymi wzdłuż tułowia. W trakcie badania poproszony zostanie o zmianę pozycji nogi, aby poddawany badaniu obszar był lepiej widoczny. Czas trwania badania: 30 min 

Cel badania:

Badanie USG tętnic wykonuje się w celu wykrycia zmian patologicznych takich jak niedrożność lub zwężenia tętnic, ocena nasilenia miażdżycy. 

Badanie USG żył wykonuje się w celu wykrycia i oceny zmian patologicznych takich jak zakrzepica żylna, żylaki, przewlekła niewydolność żylna, niedrożność i zwężenia żył, malformacje naczyniowe.

Badanie jest bezbolesne, może być powtarzane wielokrotnie bez narażania pacjenta na szkodliwe czynniki. 

Przeciwwskazania: 

Świeże rany lub oparzenia w badanym obszarze.

USG DOPPLER TĘTNIC NERKOWYCH 

Przygotowanie: 

W dniu poprzedzającym badanie:  

• dieta lekkostrawna – wykluczenie produktów wzdymających (np. fasola, groch, tłuste mięsa, sosy, kapusta, alkohol, napoje gazowane oraz wszystkie inne produkty, które powodują wzdęcia u danego pacjenta)
• leki eliminujące wzdęcia, np. Espumisan lub Esputicon, zgodnie z dołączoną do opakowania ulotką, również w dniu badania 

W dniu badania: 

• na czczo oraz bez napojów innych niż woda niegazowana
• nie należy żuć gumy i palić papierosów (pobudzają perystaltykę)
• leki stosowane codziennie należy przyjąć normalnie
• usunąć z zakresu jamy brzusznej ciała obce – kolczyki, ozdoby itp.
• wskazane ubranie łatwej do rozpięcia lub ściągnięcia odzieży
• należy posiadać ze sobą skierowanie 
• Jeśli pacjent posiada poprzednie badania obrazowe jamy brzusznej, powinien zabrać je ze sobą i okazać do wglądu. 

Opis badania:

Badanie  odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent kładzie się na leżance i odsłania brzuch. Lekarz nakłada na skórę żel, który ułatwia wnikanie fal ultradźwiękowych w głąb tkanek oraz przesuwanie głowicy. Następnie lekarz przykłada do skóry emitującą ultradźwięki głowicę – obrazy są od razu widoczne na monitorze, a lekarz może prowadzić obserwację w czasie rzeczywistym. Pacjent może zostać poproszony o zmianę pozycji ciała lub wstrzymanie oddechu. Badanie jest nieinwazyjne i bezbolesne. Pacjent otrzymuje wynik bezpośrednio po zakończeniu badania. Czas trwania badania ok. 20-30 minut 

Przeciwwskazanie do badania: 

przerwanie ciągłości powłok skórnych w badanym obszarze – świeże rany lub oparzenia, sączące lub zakaźne zmiany skórne itp.